Bản án 04/2016/KDTM-PT ngày 11/01/2016 về hợp đồng mua bán hàng hóa

TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI HÀ NỘI

 BẢN ÁN 04/2016/KDTM-PT NGÀY 11/01/2016 VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA 

Ngày 11 tháng 01 năm 2016, tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội xét xử phúc thẩm vụ án kinh doanh thương mại thụ lý số 18/2015/KDTM-TLPT ngày 21 tháng 4 năm 2015, do có kháng cáo của bị đơn, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan và kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội đối với Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 02/2015/KDTM-ST ngày 20/01/2015 của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 1310/2015/QĐ-PT ngày 01 tháng 12 năm 2015 và Quyết định hoãn phiên tòa số 1505/2015/QĐ-PT ngày 21 tháng 12 năm 2015 giữa các đương sự:

Nguyên đơn: Công ty cổ phần Thép Việt Nhật; trụ sở tại: Phòng 12A06, Tòa nhà 17T3, đường Hoàng Đạo Thúy, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.

Người đại diện theo pháp luật: Ông Hoàng Minh Phương - Tổng Giám đốc.

Người đại diện theo ủy quyền (theo Giấy ủy quyền ngày 12/8/2014): Ông Hoàng Anh Tuấn; địa chỉ: P202, tòa nhà 17T4, đường Hoàng Đạo Thúy, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội; vắng mặt.

Bị đơn: Công ty TNHH MTV Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (trước đây là Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam); trụ sở tại: Số 18 phố Trần Hữu Dực, phường Mỹ Đình 2, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội. Người đại diện theo pháp luật: Ông Trịnh Ngọc Khánh - Chủ tịch Hội đồng quản trị.

Người đại diện theo ủy quyền (theo Giấy ủy quyền số 102/QĐ-CNHH ngày 09/12/2015): Ông Nguyễn Việt Dũng - Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Hồng Hà; có mặt

* Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị đơn: Ông Nguyễn Văn Lin, sinh năm 1965; đăng ký hộ khẩu thường trú tại Hồng Thái, Ninh Giang, Hải Dương - Cộng tác viên của Công ty luật TNHH Trung Cường, thuộc Đoàn luật sư thành phố Hà Nội; có mặt.

* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Tân Hồng; trụ sở tại: A18 BT3, Khu đô thị mới Mỹ Đình, huyện Từ Liêm, thành phố Hà Nội.

Người đại diện theo pháp luật: Ông Trịnh Khánh Hồng - hiện đang bị tạm giam tại Trại tạm giam T16 Bộ Công an; có mặt.

* Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Tân Hồng: Ông Đỗ Ngọc Quang - Luật sư của Văn phòng luật sư Lô - Dơ - By, thuộc Đoàn luật sư thành phố Hà Nội; có mặt.

2. Công ty cổ phần đầu tư thương mại Đất Mới; trụ sở tại: Số 3 ngõ 46 Quan Nhân, phường Trung Hòa, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.

Người đại diện theo pháp luật: Ông Hoàng Minh Chính - Giám đốc Công ty; vắng mặt.

Người đại diện theo ủy quyền (theo Giấy ủy quyền ngày 18/8/2014): Bà Nguyễn Thị Kim Dung - Phụ trách kế toán Công ty; vắng mặt.

NHẬN THẤY

* Theo đơn khởi kiện và những lời khai tiếp theo của nguyên đơn thể hiện:

Ngày 24/05/2011, Công ty cổ phần Thép Việt Nhật (gọi tắt là Công ty Việt Nhật) và Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Tân Hồng (gọi tắt là Công ty Tân Hồng) ký kết Hợp đồng mua bán số 2405HD/VJC2011, theo đó, Công ty Việt Nhật bán cho Công ty Tân Hồng 1.700 tấn thép (+/- 2%), đơn giá 17.380.000 VND/tấn. Tổng giá trị Hợp đồng là: 30.070.876.000 VND; Theo nội dung hợp đồng, thời hạn giao hàng ngay khi Bên mua cung cấp bảo lãnh thanh toán của Ngân hàng cho bên A và thời hạn thanh toán 100% giá trị hợp đồng vào ngày 24/08/2011.

Ngày 25/05/2011, Công ty TNHH một thành viên Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Hồng Hà phát hành Bảo lãnh thanh toán, theo đó Công ty TNHH một thành viên Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Hồng Hà “...cam kết không hủy ngang Bảo lãnh thanh toán và sẽ thanh toán 01 lần cho Công ty CP Thép Việt Nhật khoản tiền hoặc tổng không vượt quá 30.000.000.000 đồng vào tài khoản của Công ty CP Thép Việt Nhật số 21510000011733 mở tại Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam - Chi nhánh Cầu Giấy, trong trường hợp người mua hàng vi phạm nghĩa vụ thanh toán của mình theo quy định tại Hợp đồng kinh tế đã ký”.

Ngày 27/5/2011, Công ty Việt Nhật đã giao hàng theo Hợp đồng (có Biên bản giao nhận hàng hóa và xác nhận Công nợ), theo đó tổng giá trị Công ty Tân Hồng phải thanh toán theo Hợp đồng mua bán số 2405HD/VJC2011 là 29.944.002.000 VND; Khi giao hàng, Công ty Tân Hồng bán ngay cho đối tác khác và giao hàng ba bên, nên Công ty Việt Nhật đã có văn bản hỏi ý kiến Ngân hàng và Ngân hàng Nông nghiệp Hồng Hà có văn bản trả lời rằng “Ngân hàng chịu trách nhiệm về chứng thư bảo lãnh của mình và không cần giám sát việc giao hàng giữa hai bên và không quản lý hàng hoá”. Hơn nữa, để tránh rủi ro, Công ty Việt Nhật vẫn yêu cầu Công ty Tân Hồng nhận hàng và ký Biên bản giao nhận hàng hóa và xác nhận Công nợ. Cùng ngày Công ty Việt Nhật đã xuất hoá đơn Giá trị Gia tăng số 0000185, với giá trị hàng hoá đã giao là 29.944.002.000 VND. Công ty Việt Nhật đã thực hiện việc giao hàng đầy đủ và kịp thời thông báo cho Ngân hàng về việc giao hàng để Ngân hàng có thể thực hiện các biện pháp nghiệp vụ khi cần thiết.

Theo hợp đồng, thời hạn thanh toán 100% giá trị hợp đồng vào ngày 24/8/2011. Tuy nhiên, Công ty Tân Hồng đã vi phạm toàn bộ nghĩa vụ thanh toán. Ngày 23/8/2011 (trong thời hạn hiệu lực của Bảo lãnh), Công ty Việt Nhật đã gửi Công văn đến Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Hồng Hà thông báo việc Công ty Tân Hồng vi phạm nghĩa vụ và yêu cầu Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Hồng Hà thanh toán toàn bộ số tiền theo Bảo lãnh là 29.944.002.000 đồng. Tuy nhiên, Ngân hàng Nông nghiệp chi nhánh Hồng Hà không thực hiện nghĩa vụ theo Bảo lãnh.

Ngày 24/8/2011, Công ty Việt Nhật và Công ty Tân Hồng ký Phụ lục Hợp đồng số 01. Theo đó, sửa đổi thời hạn thanh toán đến ngày 24/10/2011, với điều kiện Ngân hàng Nông nghiệp đồng ý gia hạn bảo lãnh. Ngày 25/8/2011, Ngân hàng Nông nghiệp - Chi nhánh Hồng Hà ban hành văn bản gia hạn bảo lãnh thanh toán, theo đó gia hạn hiệu lực của bảo lãnh đến hết ngày 25/10/2011. Đến ngày 24/10/2011, Công ty Tân Hồng vẫn không thực hiện được nghĩa vụ thanh toán. Ngay trong ngày 24/10/2011, Công ty Việt Nhật đã gửi Văn bản số 121/VJSC đề nghị Ngân hàng Nông nghiệp thực hiện nghĩa vụ thanh toán. Nhưng Ngân hàng vẫn không thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh. Sau đó, Công ty Việt Nhật còn gửi rất nhiều văn bản đề nghị thanh toán nhưng cũng không được giải quyết.

Công ty Việt Nhật có đơn khởi kiện đề nghị Tòa án buộc Công ty TNHH một thành viên Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam thực hiện nghĩa vụ thanh toán số tiền gốc là: 29.944.002.000 đồng và số tiền lãi phát sinh tính đến ngày 20/01/2015 là 18.242.135.552 đồng. Tổng cộng 48.186.137.552 đồng.

* Bị đơn - Công ty TNHH một thành viên Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam do ông Nguyễn Việt Dũng - Phó Giám đốc Chi nhánh Hồng Hà là người đại diện theo ủy quyền trình bày:

Việc ông Đỗ Đức Hưng - Nguyên giám đốc Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Hồng Hà ký các Bảo lãnh thanh toán, trong đó có Bảo lãnh thanh toán không số ngày 25/05/2011, số tiền 30.000.000.000 đồng, bảo lãnh cho Hợp đồng mua bán giữa Công ty CP xuất nhập khẩu Tân Hồng và Công ty CP Thép Việt Nhật đã vi phạm các quy định của Ngân hàng Nhà nước và của Công ty TNHH một thành viên Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam về phát hành bảo lãnh (Quyết định số 26/2006/QĐ-NHNN ngày 26/06/2006 của Chủ tịch HĐQT Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam; văn bản số 398/QĐ- HĐQT-TD ngày 02/05/2007 của Chủ tịch HĐQT Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam; văn bản số 528/QĐ-HĐQT-TDDN ngày 15/06/2010 của Tổng giám đốc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam), vì không có hồ sơ lưu, không thu phí, không hạch toán trong sổ sách của Ngân hàng, vi phạm Luật kế toán, vượt thẩm quyền.

Vì những sai phạm này, ngày 14/05/2012 Cơ quan Cảnh sát Điều tra - Bộ Công an đã bắt tạm giam và khởi tố bị can Đỗ Đức Hưng cùng một số cán bộ liên quan.

Mở rộng điều tra liên quan đến việc phát hành các bảo lãnh thanh toán, ngày 28/08/2012, Cơ quan Cảnh sát Điều tra - Bộ Công an đã ra Quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với bị can Trịnh Khánh Hồng - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty CP xuất nhập khẩu Tân Hồng.

Tại Bản kết luận điều tra số 06/C48-P4 ngày 17/05/2013 của Cơ quan Cảnh sát Điều tra - Bộ Công an có ghi: “ 06 Bảo lãnh thanh toán cho việc thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa nhưng thực tế để huy động vốn của ông Hoàng Minh Phương - Tổng giám đốc Công ty Việt Nhật. Việc ký các Hợp đồng mua bán chỉ nhằm hợp thức hóa cho việc ký bảo lãnh thanh toán, không có việc mua bán hàng hóa, gồm: Bảo lãnh cho việc thực hiện hợp đồng của Công ty CP Thép Việt Nhật..”.

Như vậy, Hợp đồng mua bán giữa Công ty CP Thép Việt Nhật và Công ty CP xuất nhập khẩu Tân Hồng là giao dịch dân sự giả mạo để che giấu giao dịch huy động vốn của ông Hoàng Minh Phương - Tổng giám đốc Công ty CP Thép Việt Nhật. Để hợp thức hóa cho các giao dịch giả tạo này, ông Đỗ Đức Hưng đã ký trái phép Bảo lãnh thanh toán không số ngày 25/11/2011 với số tiền 30.000.000.000 đồng.

Căn cứ theo quy định của Bộ luật dân sự thì Hợp đồng mua bán giữa Công ty CP Thép Việt Nhật và Công ty CP xuất nhập khẩu Tân Hồng là hợp đồng dân sự vô hiệu theo Điều 129 Bộ luật dân sự. Do đó Bảo lãnh thanh toán không số ngày 25/5/2011 với số tiền 30.000.000.000 đồng là vô hiệu.

Để đảm bảo quyền lợi của tất cả các bên liên quan, đề nghị Tòa án căn cứ khoản 4 Điều 189 Bộ luật tố tụng dân sự, tạm đình chỉ giải quyết vụ án do “cần đợi kết quả giải quyết vụ án có liên quan”.

* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan - Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Tân Hồng do ông Trịnh Khánh Hồng là người đại diện theo pháp luật trình bày:

Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu Tân Hồng xác nhận đã ký kết hợp đồng mua bán thép với Công ty CP Thép Việt Nhật, về thời gian ký kết, số hợp đồng và giá trị hợp đồng xác nhận đúng như nguyên đơn trình bày.

Để đảm bảo thực hiện hợp đồng nêu trên Công ty cổ phần Thép Việt Nhật đã được Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Hồng Hà ký chứng thư bảo lãnh thanh toán không số ngày 25/05/2011.

Tính đến ngày 22/11/2011, Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Tân Hồng xác nhận còn nợ Công ty CP Thép Việt Nhật số tiền nợ gốc là: 29.944.002.000 VND.

Hiện nay Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Tân Hồng mất khả năng thanh toán và giám đốc đã bị tạm giam nên không thể thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Đối với yêu cầu khởi kiện của Công ty CP Thép Việt Nhật phía Công ty Tân Hồng đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

Ngày 29/8/2014, tại Biên bản lấy lời khai tại Trại tạm giam T16 - Bộ Công an, ông Trịnh Khánh Hồng lại thay đổi lời khai thể hiện ông có ký kết Hợp đồng kinh tế số 2405HD/VJC2011 ngày 24/5/2011 nhưng không phải để mua bán thép mà để hợp thức hóa số tiền vay nợ của Công ty cổ phần Thép Việt Nhật.

* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Công ty cổ phần đầu tư thương mại Đất Mới do bà Nguyễn Thị Kim Dung là người đại diện theo ủy quyền trình bày:

Bà Nguyễn Thị Kim Dung là người trực tiếp giao dịch ký Hợp đồng mua bán số 44/HĐ/2011 ngày 24/5/2011 giữa Công ty Tân Hồng và Công ty cổ phần đầu tư thương mại Đất Mới (gọi tắt là Công ty Đất Mới). Sau khi ký hợp đồng, Công ty Tân Hồng thông báo cho Công ty Đất Mới nhận hàng của Công ty Thép Việt Nhật theo ủy quyền số 99 ngày 25/5/2011. Sau khi nhận hàng từ Công ty Thép Việt Nhật, Công ty Tân Hồng lập biên bản bàn giao hàng hóa và căn cứ vào biên bản xuất hóa đơn số 0000001 ngày 27/5/2011.

Ngày 27/5/2011, Công ty Đất Mới đã chuyển tiền từ Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Cầu Giấy tới Công ty Tân Hồng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Hồng Hà số tiền 5.701.905.800 đồng. Sau đó Công ty Đất Mới chuyển trả Công ty Tân Hồng từ phòng giao dịch Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Nam Đô đến Công ty Tân Hồng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Hồng Hà số tiền 24.280.000.000 đồng.

Bà Dung khẳng định việc mua bán giữa Công ty Đất Mới và Công ty Tân Hồng là hoàn toàn có thật.

* Về quá trình giải quyết vụ án của các cấp Tòa án như sau:

Tại Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 63/2013/KDTM-ST ngày 17/10/2013 của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã quyết định: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Công ty Việt Nhật và buộc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam phải thanh toán cho Công ty Việt Nhật toàn bộ nợ gốc và nợ lãi tính đến ngày 07/10/2013 phát sinh từ bảo lãnh thanh toán không số ngày 25/5/2011, gồm nợ gốc: 29.944.002.000 đồng; nợ lãi: 13.076.795.207 đồng, tổng cộng: 43.020.797.207 đồng.

Không đồng ý với quyết định của bản án trên, ngày 31/10/2013 Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam kháng cáo bản án đề nghị hủy án sơ thẩm và tạm đình chỉ giải quyết vụ án; ngày 03/12/2013 Công ty Tân Hồng kháng cáo đề nghị xem xét lại bản án, do yêu cầu của Công ty Việt Nhật về thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh không đúng thực tế giao dịch.

Ngày 08/11/3013, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có Quyết định số 20/QĐ-VKSTC- VPT1, kháng nghị theo hướng hủy bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội.

Tại Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm số 74/2014/KDTM-PT ngày 08/5/2014 của Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Hà Nội, đã quyết định: Hủy Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 63/2013/KDTM-ST ngày ngày 17/10/2013 của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội và chuyển hồ sơ cho Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội giải quyết lại vụ án.

Ngày 11/7/2014, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã thụ lý lại vụ án.

 Tại Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 02/2015/KDTM-ST ngày 20/01/2015, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã quyết định:

Căn cứ điểm m khoản 1 Điều 29; Điều 128; Điều 131; Điều 243; Điều 245 Bộ luật tố tụng dân sự;

Căn cứ Điều 92; Điều 93; Điều 361; Điều 363 Bộ luật dân sự;

Căn cứ Quy chế Bảo lãnh Ngân hàng (Ban hành kèm theo Quyết định số 26/2006/QĐ-NHNN ngày 26/06/2006 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước).

Xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Công ty Việt Nhật đối với Công ty TNHH MTV Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam.

2. Buộc Công ty TNHH MTV Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam phải thanh toán cho Công ty cổ phần Thép Việt Nhật toàn bộ nợ gốc và nợ lãi tính đến ngày 20/01/2015 phát sinh từ Bảo lãnh thanh toán không số ngày 25/5/2011 như sau: nợ gốc 29.944.002.000 đồng; nợ lãi: 18.242.135.552 đồng. Tổng cộng: 48.186.137.552 đồng.

  Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về án phí và thông báo về quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Ngày 03/02/2015, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội có Quyết định kháng nghị số 09/QĐKN/VKS – P12, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm theo hướng hủy Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 02/2015/KDTM-ST ngày 20/01/2015 của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội, giao hồ sơ vụ án về cho Tòa án cấp sơ thẩm ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án, chờ kết quả giải quyết vụ án hình sự theo quy định tại khoản 4 Điều 189 Bộ luật tố tụng dân sự và Điều 22 Nghị quyết số 05/2012/NQ- HĐTP ngày 03/12/2012 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

Ngày 30/01/2015, bị đơn là Công ty TNHH MTV Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam kháng cáo đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm xẻt xử phúc thẩm theo hướng hủy Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 02/2015/KDTM-ST ngày 20/01/2015 của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội, chờ kết quả giải quyết vụ án hình sự theo quy định tại khoản 4 Điều 189 Bộ luật tố tụng dân sự.

Ngày 09/02/2015, đại diện hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Trịnh Khánh Hồng kháng cáo không đồng ý với quyết định của bản án sơ thẩm vì ông cho rằng hợp đồng mua bán thép là không có, thực chất là để huy động vốn của Công ty Thép Việt Nhật;

Công ty Tân Hồng đã chuyển 46.188.500.000 đồng cho Công ty Đất Mới là công ty con của Công ty Thép Việt Nhật. Vậy Công ty Thép Việt Nhật khởi kiện Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Hồng Hà là sai quy định của pháp luật.

Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện Công ty TNHH một thành viên Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam thay đổi nội dung kháng cáo, đề nghị sửa bản án sơ thẩm, bác yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Ông Trịnh Khánh Hồng vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo đề nghị xem xét lại bản án sơ thẩm: Vì Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Tân Hồng ký hợp đồng mua bán thép với Công ty cổ phần Thép Việt Nhật được Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Hồng Hà ký bảo lãnh thanh toán cho việc thực hiện hợp đồng mua bán hàng nhưng thực tế để huy động vốn của Công ty Thép Việt Nhật. Công ty Tân Hồng đã chuyển 46.188.500.000 đồng cho Công ty Đất Mới là công ty con của Công ty Thép Việt Nhật, vì vậy Công ty Thép Việt Nhật khởi kiện Ngân hàng là không đúng, đề nghị không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho ông Trịnh Khánh Hồng trình bày: Chứng thư bảo lãnh của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Hồng Hà gắn liền với hợp đồng kinh tế giữa Công ty Thép Việt Nhật với Công ty Tân Hồng nhưng hợp đồng không có thực tế, do đó bảo lãnh của ngân hàng không có hiệu lực, nên ngân hàng không phải chịu trách nhiệm, đề nghị không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

 Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị đơn trình bày: Việc ông Đỗ Đức Hưng ký bảo lãnh cho Hợp đồng kinh tế không hạch toán, không thu phí bảo lãnh, không có hồ sơ bảo lãnh, không có tài sản đảm bảo là vi phạm Điều 9 Quyết định số 26/2006/QĐ-NHNN ngày 26/6/2006 của Thống đốc NHNN Việt Nam về việc ban hành quy chế bảo lãnh và vi phạm Điều 14 quyết định trên vì thời điểm ký bảo lãnh ông Hưng không có thẩm quyền, không được Chủ tịch hội đồng quản trị tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam ký ủy quyền bằng văn bản. Do vậy, việc ký chứng thư bảo lãnh không số trái thẩm quyền và không thuộc phạm vi đại diện, trái pháp luật nên không phát sinh quyền và nghĩa vụ của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam.

Mặt khác, có căn cứ để xác định hợp đồng kinh tế giữa Công ty Thép Việt Nhật và Công ty Tân Hồng là giả tạo, không có thực tế nên việc bảo lãnh cho hợp đồng kinh tế này không có hiệu lực, đề nghị sửa bản án sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội về việc giải quyết vụ án:

- Việc tuân theo pháp luật của Hội đồng xét xử và việc chấp hành pháp luật của người tham gia tố tụng thực hiện theo đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.

- Về nội dung: Vẫn giữ nguyên kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội đề nghị Hội đồng xét xử: Hủy bản án sơ thẩm để tạm đình chỉ vụ án.

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, trên cơ sở xem xét đầy đủ ý kiến của Kiểm sát viên, luật sư, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho đương sự.

XÉT THẤY

Về thủ tục tố tụng: Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn vắng mặt. Hội đồng xét xử xét thấy, phiên tòa phúc thẩm lần thứ nhất được mở vào ngày 21/12/2015, nhưng nguyên đơn vắng mặt (mặc dù đã được giao giấy triệu tập hợp lệ vào ngày 04/12/2015). Phiên tòa lần này (nguyên đơn đã được giao giấy triệu tập hợp lệ vào ngày 23/12/2015) nhưng vẫn vắng mặt, căn cứ khoản 3 Điều 266 Bộ luật tố tụng dân sự. Hội đồng xét xử nhất trí với đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao, vẫn tiến hành xét xử vụ án vắng mặt đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn.

Về nội dung: Theo trình bày của Công ty cổ phần Thép Việt Nhật, thì ngày 24/05/2011, Công ty cổ phần Thép Việt Nhật (viết tắt Công ty Việt Nhật) và Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Tân Hồng (viết tắt Công ty Tân Hồng) ký kết Hợp đồng mua bán số 2405HĐ/VJC2011, nội dung Công ty Việt Nhật bán cho Công ty Tân Hồng 1.700 tấn thép với trị giá 30.070.876.000 đồng. Thời hạn giao hàng ngay khi bên mua cung cấp bảo lãnh thanh toán của ngân hàng cho bên bán và thời gian thanh toán 100% giá trị hợp đồng vào ngày 24/8/2011. Ngày 25/5/2011, Công ty TNHH MTV Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Hồng Hà (Agribank VN - Chi nhánh Hồng Hà) đã phát hành bảo lãnh thanh toán và sẽ thanh toán 1 lần cho Công ty Việt Nhật khoản tiền hoặc tổng số tiền không vượt quá 30.000.000.000 đồng vào tài khoản của Công ty Việt Nhật trong trường hợp người mua hàng vi phạm nghĩa vụ thanh toán. Ngày 27/5/2011, Công ty Việt Nhật đã giao hàng theo hợp đồng với tổng giá trị là 29.944.002.000 đồng; khi giao nhận hàng, Công ty Tân Hồng đã bán ngay cho Công ty Đất Mới nhưng đến hạn thanh toán theo thỏa thuận gia hạn, Công ty Tân Hồng không thanh toán và Ngân hàng Agribank VN - Chi nhánh Hồng Hà cũng không thực hiện nghĩa vụ theo cam kết bảo lãnh theo yêu cầu của Công ty Việt Nhật.

Ngày 22/11/2011, Công ty Việt Nhật có đơn khởi kiện, yêu cầu Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội, buộc: Ngân hàng Agribank VN thanh toán số tiền 29.944.002.000 đồng, lãi chậm trả tính đến thời điểm khởi kiện là 712.357.548 đồng theo chứng thư bảo lãnh thanh toán ngày 25/5/2011 của Ngân hàng Agribank VN - Chi nhánh Hồng Hà, tổng giá trị yêu cầu thanh toán là 30.706.359.548 đồng.

Tại Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm số 74/2014/KDTM-PT ngày 28/5/2014 của Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Hà Nội đã hủy Bản án kinh doanh thương mại số 63/2013/KDTM-ST ngày 17/10/2013 của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội giải quyết lại vụ án vì lí do chưa thu thập đầy đủ chứng cứ và thiếu người tham gia tố tụng.

Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã thụ lý lại vụ án và đưa Công ty Đất Mới vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là đúng pháp luật.

Theo lời khai của ông Trịnh Khánh Hồng thì việc ký Hợp đồng mua bán thép với Công ty cổ phần Thép Việt Nhật số 2405HĐ/VJC2011 ngày 24/5/2011 được Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn - Chi nhánh Hồng Hà ký bảo lãnh thanh toán cho việc thực hiện hợp đồng mua bán hàng nhưng thực tế là để huy động vốn của Công ty cổ phần Thép Việt Nhật, thực tế không có việc mua bán.

Nhưng Tòa án cấp sơ thẩm chưa lấy lời khai đầy đủ đối với kế toán, thủ kho, thủ quỹ và những người liên quan đến việc mua bán của ba Công ty là: Công ty cổ phần Thép Việt Nhật, Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Tân Hồng, Công ty Đất Mới và lời khai có mâu thuẫn nhưng không được đối chất là có thiếu sót, việc thu thập chứng cứ chưa đầy đủ, Hội đồng xét xử thấy cần phải hủy bản án sơ thẩm.

Tuy nhiên, hành vi phát hành bảo lãnh thanh toán không số ngày 25/5/2011 và gia hạn bảo lãnh thanh toán ngày 25/8/2011 của Đỗ Đức Hưng giám đốc Agribank VN - Chi nhánh Hồng Hà bảo lãnh cho Hợp đồng mua bán số 2405HĐ/VJC2011 ngày 24/5/2011 giữa Công ty cổ phần Thép Việt Nhật với Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Tân Hồng thì hiện nay Đỗ Đức Hưng và Trịnh Khánh Hồng đang bị xem xét trách nhiệm hình sự về các hành vi này, nên Hội đồng xét xử thấy cần hủy bản án sơ thẩm để giải quyết lại vụ án theo hướng tạm đình chỉ vụ án như đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội. Do vậy, không chấp nhận kháng cáo của ông Trịnh Khánh Hồng cũng như kháng cáo của bị đơn đề nghị sửa bản án sơ thẩm, bác yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Từ nhận định trên,

Căn cứ khoản 4 Điều 189; khoản 3 Điều 275; khoản 1 Điều 277 Bộ luật tố tụng dân sự.

QUYẾT ĐỊNH

Hủy Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 02/2015/KDTM - ST ngày 20/01/2015 của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội. Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội giải quyết lại vụ án theo hướng tạm đình chỉ vụ án.

- Công ty TNHH một thành viên Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam không phải chịu án phí kinh doanh thương mại phúc thẩm, được hoàn lại 200.000 đồng tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp tại biên lai thu tiền số 04376 ngày 03/01/2015 của Cục thi hành án dân sự thành phố Hà Nội.

- Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Tân Hồng (do ông Trịnh Khánh Hồng đại diện theo pháp luật) không phải chịu án phí kinh doanh thương mại phúc thẩm, được hoàn lại 200.000 đồng tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp tại biên lai thu tiền số 04453 ngày 16/3/2015 của Cục thi hành án dân sự thành phố Hà Nội.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.


156
Bản án/Quyết định được xét lại
     
    Văn bản được dẫn chiếu
       
      Bản án/Quyết định đang xem

      Bản án 04/2016/KDTM-PT ngày 11/01/2016 về hợp đồng mua bán hàng hóa

      Số hiệu:04/2016/KDTM-PT
      Cấp xét xử:Phúc thẩm
      Cơ quan ban hành: Tòa án nhân dân cấp cao
      Lĩnh vực:Kinh tế
      Ngày ban hành:11/01/2016
      Là nguồn của án lệ
        Mời bạn Đăng nhập để có thể tải về